Studium Generale

Terug naar overzicht

Visie en missie - de 'ateliers' op woensdag

Het Studium Generale van Sint-Paulus Antwerpen biedt een plaats voor verdieping van het geloof op basis van de rede. Deze dominicaanse traditie bedient zich van kritische disputatie en geïnformeerd debat om tot dieper inzicht te komen. Op verschillende woensdagen worden ateliers georganiseerd met gereputeerde sprekers en aansluitende gespreksrondes.

De dominicaan Albertus Magnus (1200-1280) stichtte het Studium Generale in het klooster van Keulen in 1248. Deze centra van intellectueel en spiritueel leven waren de middeleeuwse voorlopers van de universiteiten. Thomas van Aquino en Meister Eckhart studeerden en doceerden er. Niet alleen theologie en filosofie, maar ook andere vakken werden er gedoceerd en er vonden levendige disputaties plaats. Alles mocht bevraagd worden en er heerste vrije meningsuiting. Albertus wijdde in 1262 het hoofdaltaar van de toenmalige romaanse Sint-Paulus kerk van het dominicanenklooster in Antwerpen in.

In 1651 geeft magister-generaal Nicolaus Ridolfi toestemming aan de Antwerpse dominicanen om een eigen Studium Generale op te richten. Vandaag knoopt Studium Generale in Antwerpen aan bij de idealen van Albertus Magnus van kritische reflectie, open disputatie en honger naar kennis waarin God zich openbaart.

Didier Croonenberghs o.p., pastoor van Sint Paulus en provinciaal van de Belgische provincie wil deze traditie weer opnemen. Het huidige Studium Generale heeft sinds enkele jaren een kleine maar actieve lees- en studiegroep. In 2023 zijn we gestart met ateliers op woensdag. Helemaal in de geest van Albertus Magnus: grondige studie, kritische reflectie en open debat over thema’s i.v.m. geloof, kerk, religie en maatschappij, spiritualiteit

Controversiële onderwerpen gaan we niet uit de weg. De benaming atelier, verwijst ook in het Nederlands naar een werkplaats waar iets in opbouw is, actief aan iets gewerkt wordt. Het Studium Generale van Sint Paulus richt zich aan de gehele stadsgemeenschap van Antwerpen en daarbuiten.

Gelovigen zien zich dikwijls geconfronteerd met het verscheurend debat tussen voor- en tegenstanders van de paus, Vaticanum II, de Tridentijnse liturgie, de Novus Ordo liturgie, vrouwenrechten en homorechten in de kerk etc. Ook ongelovigen en twijfelaars in het “voorportaal” van de kerk zijn hartelijk welkom.

Samen nadenken over complexe thema´s is de ambitie van het Studium. Dit is een uitdaging in een maatschappelijke context van polarisering, waarin het “midden” steeds meer leegloopt, het schelden het overneemt van dialoog en de cancelcultuur de gefundeerde vrije meningsuiting in het gedrang brengt.

Appreciatie van en respect voor de andere is de Bijbelse fundering van een constructieve disputatiecultuur. Deze cultuur werd gehuldigd in het middeleeuwse studium en in de kerk algemeen tot in de 16de eeuw.

 

Em. prof. dr. Gilbert Lenssen

studiumgenerale@outlook.com


Praktisch

Programma (wijzigingen mogelijk, zie nieuwsbrief):

  • 18u (stipt): dominicaans avondgebed in de kerk
  • 18u20: broodjes en koffie in crypte
  • 19u: begin atelier

Praktisch:

  • Gelieve in te schrijve ten laatste 3 dagen voor elk atelier via studiumgenerale@outlook.be met vermelding van datum en aantal personen
  • Bijdrage van €15 per persoon gelieve vooraf te betalen op: Studium Generale Albertus Magnus (IBAN BE59 0689 4494 4826)
  • Wil u graag op de hoogte blijven van de ateliers en de studieavonden van het studium generale? Meldt u dan aan via studiumgenerale@outlook.be

Volgende 'atelier'

woensdag 14 februari - 'De kerk is fantastisch! Kerkliefde en kerkkritiek' met em. prof. dr. Rik Torfs (KULeuven) (ingeleid door Chris Claessens)

De beschrijving van de kerk die Rik Torfs zal geven, zal niet altijd mooi zijn. Vaak wel. Maar de kerk is ook een plaats van verrotting, een angstige hoedster van de absolute waarheid en een zedenmeesteres die het zelf met de moraal niet altijd even nauw neemt. Dat weerhoudt Rik Torfs er niet van van haar te houden. Hij kiest acht invalshoeken om naar de kerk te kijken die proberen iets van haar te tonen zonder haar helemaal te willen vatten. De kerk blijft ongrijpbaar. Niemand kent haar. Ook de paus niet.

In deze voor de kerk turbulente tijden zowel in Vlaanderen als in de wereldkerk geeft Rik Torfs een wijze van denken over en kijken naar onze Mater et Magistra (Moeder en Lerares) die wel haar aardse gebreken en tekortkomingen erkent, maar haar ook op weg ziet naar haar vervulling als mystiek lichaam van Jezus. Die weg is lang en kronkelig, maar het is een teleologisch project met de blik gericht op de eeuwigheid.

Gedurende de volgende jaren staat de kerk heel wat te wachten en sommigen spreken over het gevaar van schisma, zo diep percipiëren ze de onenigheden. Voor wonderen kan je bidden, maar voor concrete resultaten moet je handelen, zo Thomas van Aquino. Voor de eenheid van de kerk moet er, naast gebeden dan ook vooral gehandeld en geluisterd worden. En de juiste woorden vinden die kerkkritiek én kerkliefde kunnen uitdrukken. Rik Torfs helpt ons daarbij.

Na de lezing signeert hij zijn boek „De Kerk is Fantastisch“ dat u kunt verwerven voor 20€ (cash only)



overzicht 'Ateliers' in 2023

woensdag 8 februari 2023, em. prof. Guido Vanheeswijck, ingeleid door Ria Van Rompay

Kunnen wij nog spreken over God? Cultuurchristendom en religieus christendom.

Heeft God definitief afgedaan? Geloof in een post-christelijke maatschappij (gebaseerd op zijn boek Onbeminde gelovigen, waarom we religieus blijven (Polis 2019) – met een aanvulling aan de hand van René Girard´s visie op het christendom.

woensdag 29 maart 2023, prof. dr. Johan Leman o.p., ingeleid door Mai Xaet

Is het verrijzenisverhaal een mythe? Een antropologie van de passie van Jezus.

Hoe heeft het verrijzenisverhaal zich ontwikkeld in de Bijbel? Met beschouwingen aan de hand van Kant en de visie van René Girard op de passie. Gebaseerd op zijn boek Van Totem tot Verrezen Heer (Pelckmans 2014).

woensdag 7 juni 2023, dr. Stefan Mangnus o.p., ingeleid door Peter De Vos

De eucharistische visie van Thomas van Aquino in zijn tijd en voor onze tijd.

Pater Stefan hecht veel belang aan het begrijpen van de heilige Thomas in de context van zijn tijd. Zo kan hij een inspiratie zijn voor ons. Gebaseerd op zijn doctoraat over de doctor angelicus: The divinity of the Word, Thomas Acquinas dividing and reading the Gospel of John (Tilburg School of Catholic Theology 2022).

woensdag 6 september 2023, dr. Bernard De Cock o.p., ingeleid door Eva Greeve

Identiteit en pluraliteit in maatschappelijke en religieuze context

Hoe kunnen we onze identiteit en tradities bewaren en toch open staan voor anderen in een multiculturele en mulireligieuze context? Hoe respecteren we de identiteit van de ander en van onszelf wanneer wij op een ordentelijke manier willen samenleven. Wat zegt René Girard over identiteit van de (post) moderne mens?

woensdag 4 oktober 2023, prof. dr. Kristof Struys pr., ingeleid door Inès Ducès

De Mariadogma´s – Een historische, theologische en existentiële lezing

Vier mariale dogma´s komen aan bod (goddelijk moederschap, maagdelijkheid, onbevlekte ontvangenis, ten hemelopname). Hoe zijn ze verankerd in de Bijbel? Welke betekenis hebben ze voor het geloof? Hoe kijken we vandaag aan tegen dogma´s? Met welke misverstanden dienen we komaf te maken?

woensdag 22 november 2023, Luk Vanlanduyt, ingeleid door Chris Claessens

Jongvolwassenen en religiositeit

In het onderzoek van de KU Leuven werd geprobeerd om religiositeit en levensbeschouwing(en) bij jongeren in kaart te brengen, zowel aan de hand van een uitgebreide enquête als gesprekken met jongvolwassenen. De respondenten komen uit het hoger katholiek onderwijs. Welke rol speelt zingeving en levensbeschouwing bij hen? En wat is de rol van onderwijs, gezin en grootouders, verenigingen, kerkgebeuren? De uitgebreide analyse toont enkele merkwaardigheden die we willen toelichten tijdens deze avond.

woensdag 13 december 2023, dr. Patrick Lens OP, ingeleid door Leo Vereecken

Studieavond: het evangelie volgens Mattheüs.

Voor Mattheüs is de trouw aan de joodse traditie uiterst belangrijk. Jezus is de beloofde Messias van de profeten. Mattheüs is echter ook kritisch voor de joden, hij laat Pilatus immers twijfelen aan Jezus´ schuld. Van de vijf redevoeringen in Mattheüs is de bergrede de meest bekende. Ook het rijke symbolische kerstverhaal komt aan bod.


overzicht 'Ateliers' in 2024

woensdag 14 februari 2024, em. prof. dr. Rik Torfs KU Leuven

De kerk is fantastisch! Kerkliefde en kerkkritiek.

Acht invalshoeken geven niet altijd een mooi beeld van onze Mater et Magistra. Ze blijft een mysterie. Niemand kent haar, ook de paus niet.

woensdag 20 maart 2024, Bernard De Cock o.p. en Bart Rodyns

De Passie volgens Johannes, een meditatie op de tekst en de muziek van de Johannespassie van J.S. Bach met uitvoering van
de twee aria’s door (mezzo) sopraan, viool en klein orgel.

woensdag 22 mei 2024, em. president EU Council Herman van Rompuy, Minister van Staat

Spiritualiteit? Religie? Kerk? Mijmeringen over kunst, filosofie, geloof en het leven. Hoe vinden we zingeving en verspilling
in onze hectische tijden?

woensdag 11 september 2024, prof. dr. Geert van Oyen, Doyen, faculté de théologie UC Louvain

Het Evangelie volgens Marcus. In dit Marcus jaar gaan we met Geert van Oyen naar het ´Messias geheim`in het oudste evangelie. Waarom hield Jezus zijn ware opdracht en idenditeit verborgen?

woensdag 23 oktober 2024, prof. dr. Stephan Claes, hoogleraar psychiatrie KU Leuven

Geestelijke gezondheidszorg en christelijke spiritualiteit. De spreker, wiens grootoom ooit pastoor van Sint-Paulus was, spreekt over de bijdrage van christelijke spiritualiteit voor het exploderend maatschappelijk probleem van psychische stress en depressie.

woensdag 11 december 2024, Mgr.  Johan Bonny, bisschop van Antwerpen.

De ecclesiologie van de synodale kerk. In oktober zal de bisschop teruggekeerd zijn van de bisschoppelijke synode in Rome. Hij komt in het studium reflecteren over de voorbije synode en het gehele synodale proces dat de kerk in de voorbije jaren doormaakte. En hij blikt naar de toekomst.

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte

We verzenden een wekelijkse nieuwsbrief met activiteiten en informatie over Sint Paulus.

Inschrijven