Crypte

Terug naar overzicht

Crypte

Een grafkelder onder het koor

Wat wij vandaag ‘de crypte’ noemen is strikt genomen geen crypte. Er worden immers geen relieken van een heilige bewaard. Deze ruimte van zo’n 10 meter breed en 30 meter lang is een begraafplaats voor 17de-eeuwse notabelen. Via een deur rechts naast de trappen naar het hoofdaltaar daalt men af naar de crypte.

Later kon dit ook rechtstreeks via de tuin achter de Sint-Paulusstraat. Begin vorige eeuw huurde een wijnhandelaar de crypte voor het stockeren van zijn wijnvaten. De breuken in verschillende grafstenen zijn nog stille getuigen van het over de vloer rollen van deze houten wijnvaten.

1990: Archeologische opgravingen

Tijdens de restauratiecampagnes na de brand van 1968 werden de vloeren in het kerkschip en het koor opengelegd voor het plaatsen van de vloerverwarming en de ventilatiekanalen.

Dit was hét moment voor archeologische opgravingen naar de 13de-eeuwse kerk en klooster. Er was altijd al het vermoeden dat deze pal onder de huidige, gotische kerk zou liggen.

Er werden putten gegraven in de zuidwestelijk hoek en langsheen de noordelijke muur van de crypte. Zoals verwacht stootte men er op goed bewaarde funderingsresten van het koor van de eerste kerk: een noordelijke steunbeer en de noordelijke en zuidelijke koormuur van het acht meter brede koor in Doornikse kalksteen. Op sommige plaatsen bleek ook het tot drie meter opgaande muurwerk goed bewaard, soms nog met het oorspronkelijk pleisterwerk. Gezien het ruime hoogteverschil van vier meter tussen de vloer van de 13de-eeuwse kerk en die van de huidige kerk moest de oude kerk niet volledig worden afgebroken.

In mei 1990 vond men in de noordelijke put ook nog de wijdingssteen waarop vermeld staat dat H. De Clerck, schepen van Antwerpen, de eer had om de wijdingssteen op 31 maart 1633 hier te plaatsen, de datum van de voltooiing van het koor.

2006: Renovatie van de crypte

Doorheen de jaren geraakte de crypte in onbruik en fungeerde enkel nog als opslagplaats van o.a. kolen en stoelen. Enkele foto’s uit 1980 tonen de crypte dan ook in een erbarmelijke toestand.

In 2006, na de restauratiewerken in de kerk, vond de vzw Sint-Paulusvrienden de financiële middelen om ook deze ruimte in ere te herstellen: nieuwe verlichting, toiletten, een keuken in het aanpalende nieuwe gebouw, schilder- en pleisterwerken,….

De Sint-Paulusgemeenschap had immers nood aan een ruimte voor lezingen, vergaderingen, recepties na orkestmissen, enz. En de archeologische putten met daarin de restanten van de oude kerk kregen een plek in de publieksontsluiting van de crypte.

2021: Ontsluiting van de archeologische site

Door intensief gebruik verdiende de crypte opnieuw een grondige opfrisbeurt. Naast een nieuwe verlichting, een nieuwe keuken en opnieuw schilderen, lag het zwaartepunt deze keer in het optimaliseren van de toegankelijkheid en het binnenklimaat. Zo werd de helling aan de ingang rolstoelvriendelijk gemaakt en werden de gebroken terracottategels rondom de grafstenen vervangen. Het openen van een oude raamopening en het binnen blazen van verse lucht via een nieuwe doorgang aan het einde van de crypte zorgt voor een beter binnenklimaat.

De meest ingrijpende verandering in de crypte is wellicht de nieuwe doorgang.

Via een ijzeren hek van kunstenaar Kristo&Kristo stapt men nu letterlijk de 13de-eeuwse kerk en haar klooster binnen. Deze delen onder het huidige vieringaltaar, zuidelijke kruisbeuk en de sacristie werden al tijdens de archeologische opgravingen van 1990 blootgelegd. Via een eerste portaal stap je het 13de-eeuwse klooster binnen. Dit portaal in baksteenmetselwerk, bepleisterd en beschilderd in brede banden wit en zwart (imitatie natuursteen) en rode baksteenschildering is uniek. Dergelijke monumentale architecturale beschildering, waarschijnlijk te dateren op het einde van de 14de of het begin van de 15de eeuw is in Vlaanderen uitermate zeldzaam en komt in Antwerpen nergens anders voor.

Een tweede portaal bevindt zich iets verderop, net voor de ingang naar het 13de-eeuwse kapittelzaal, met daarachter de kleine refter die onder de huidige sacristie ligt.

U popelt waarschijnlijk van verlangen om deze letterlijk verborgen parel te kunnen bezoeken. Volg onze nieuwsbrieven en social media, zo blijft u op de hoogte!

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte

We verzenden een wekelijkse nieuwsbrief met activiteiten en informatie over Sint Paulus.

Inschrijven